Lead Image 1:
Lead image TXT 1: Opgewerkt zand door mediterraan draaigatje. Foto: Kennis- en Adviescentrum Dierplagen
Mediterraan draaigatje. Foto: Robin de Vries (KAD)

Mediterraan draaigatje. Foto: Robin de Vries (KAD)

WAGENINGEN - Ze zijn agressief, bijten en scheiden een stinkende geur af. Een kolonie van het mediterraan draaigatje heb je dan ook liever niet in je buurt. In Wageningen kunnen ze erover meepraten. Hier leeft al zeker tien jaar een superkolonie van de exotische mieren. Het is tot nu toe niet gelukt om de beestjes succesvol te bestrijden. Ook in andere steden en dorpen in Gelderland komt het mediterraan draaigatje inmiddels voor.

De mierenkolonie in Wageningen bevindt zich onder de stoep langs een drukke doorgaande weg in een woonwijk. Over een lengte van honderden meters liggen overal kleine kratervormige hoopjes zand. Dat is het werk van de mieren, vertelt bioloog Robin de Vries van Stichting Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD).

Ook in de tuinen en zelfs in de woningen duiken de draaigatjes op. Als de beestjes trillingen voelen, komen de zwarte mieren massaal naar buiten om de aanvaller te belagen. In dit geval is dat De Vries. Tientallen mieren zetten hun kaken in de hand van de bioloog...

Luister naar de radioreportage (1-3)

Meegereisd met planten

Het mediterraan draaigatje komt oorspronkelijk voor in het Middellandse Zeegebied. Zeer waarschijnlijk zijn de mieren naar ons land gekomen met de invoer van potplanten. Bij verkooppunten, zoals tuincentra, kunnen kolonies van het draaigatje ontstaan, vertelt De Vries. "Koop je een potplant met daarin een koningin van het mediterraan draaigatje dan introduceer je dus onbewust een invasieve exoot in een nieuwe omgeving."

In Gelderland zijn behalve in Wageningen ook populaties bekend in Beuningen, Tiel en Huissen. Ook in Ulft was een kolonie van het mediterraan draaigatje, maar daar zijn de mieren inmiddels succesvol bestreden. Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen denkt dat er nog meer, onbevestigde locaties zijn waar de mieren voorkomen. In het hele land zijn zo'n dertig tot veertig locaties bekend waar het mediterraan draaigatje zich heeft gevestigd.

Flexibele kont

Mediterrane draaigatjes staan bekend als lastpakken. Ze hebben wel een grappige naam, merkt BuitenGewoon-verslaggever Laurens Tijink op. Waarom worden ze zo genoemd? Ook die vraag kan bioloog Robin de Vries beantwoorden...

Luister naar de radioreportage (2-3)

Koloniën werken ineens samen

In Zuid-Europa veroorzaken mediterrane draaigatjes voor zover bekend geen overlast zoals bij ons. Mogelijk komt dat doordat koloniën daar met elkaar concurreren. In ons land gaan naburige koloniën juist verbindingen aan, waardoor een kolonie zoals die in Wageningen uitgroeit tot een superkolonie met miljarden mieren en duizenden koninginnen. Waarom de mieren zich hier zo anders gedragen, is onduidelijk.

De beestjes duiken overal op in de omgeving van het nest, zoals in tuinen en in woningen. Daar voelen ze zich thuis omdat er voedsel te vinden is en omdat het er lekker warm is. Als ze zich bedreigd voelen, bijten de mieren van zich af. Ook vormen mediterrane draaigatjes een bedreiging voor inheemse mierensoorten, vertelt De Vries. Mediterrane draaigatjes hebben bovendien een opvallende geur. Die heeft wel iets weg van drop...

Luister naar de radioreportage (3-3)

Wormpjes helpen draaigatjes te bestrijden

Het bestrijden van de mieren gebeurt onder meer met kokendheet water. Ook worden zogeheten nematoden gebruikt. Dat zijn microscopisch kleine wormpjes die een natuurlijke vijand zijn van het draaigatje. De wormpjes infecteren de mieren, larven en eitjes met een bacterie, waardoor de kolonie wordt verzwakt.

Doordat de koloniën zo groot zijn, is het zeer moeilijk om een kolonie uit te roeien. Er hoeft maar een koningin te overleven en de kolonie herstelt zich in rap tempo. In Tiel wordt een proef gedaan met het bevriezen van de bodem om op die manier mediterrane draaigatjes te bestrijden. Er zijn nog geen resultaten van dit onderzoek bekend.

Draaigatje herkennen

Het mediterraan draaigatje lijkt op de mieren die normaal gesproken in onze tuin voorkomen. Toch zijn er verschillen. Zo hebben werksters van de inheemse mieren ongeveer dezelfde grootte, terwijl de werksters van het mediterraan draaigatje verschillende formaten hebben.

De nesten van het mediterraan draaigatje worden vaak heel groot, waardoor er dus ook veel mieren te zien zijn. Bij trillingen komen draaigatjes en masse hun nest uit rennen om het gevaar te bestrijden. De diertjes bewegen vaak onrustiger dan inheemse mierensoorten. Draaigatjes vallen verder op door hun graafwerk. De nestingangen zien er uit als kleine vulkaankratertjes.

Opgewerkt zand door mediterraan draaigatje - Foto: Kennis- en Adviescentrum Dierplagen

Vermoed je dat er een kolonie van het mediterraan draaigatje in jouw buurt leeft, dan kun je contact opnemen met Stichting Kennis- en Adviescentrum Dierplagen of Stichting EIS. Zij kunnen adviseren bij het in kaart brengen en bestrijden van een kolonie.

BuitenGewoon Radio is iedere zondagochtend tussen 7.00 en 10.00 uur te beluisteren in het programma Zin in Zondag op Radio Gelderland.

Deel dit artikel